A chairde,

Is calma agus is cróga an beart atá déanta ag muintir Uí Threasaigh, atá i láthair anseo inniu - an chrógacht chráite sin a theastaíonn le labhairt go macánta faoin léan a d'fhulaing siad agus faoin gcuimhne atá acu ar a mac dílis.  Tá súil agam go sábhálfaidh crógacht mhuintir Uí Threasaigh teaghlaigh eile ó thragóid den chineál céanna a fhulaingt. 

Is léiriú a bhfuil á dhéanamh ag muintir Uí Threasaigh ar an mbunchuspóir atá le Feachtas na Nollag i mbliana ag an Údarás um Shábháilteacht ar Bhóithre agus ag an nGarda Síochána. 

Daoine a choinneáil beo. 

Tá 169 duine a fuair bás ar bhóithre na hÉireann i rith na bliana.  Sin 169 teaghlach a tarraingíodh ó chéile agus a bhfuil an Nollaig amach rompu anois gan duine den chomhluadar.   

Ní féidir linne, leis an rialtas ná le muintir na tíre, ligean orainn féin gurbh é sin an chinniúint nach bhféadfaí a sheachaint.  Mar d'fhéadfaí.

Leis an Straitéis atá á cur i bhfeidhm in Éirinn faoi láthair (2013 – 2020) maidir le Sábháilteacht ar Bhóithre féachtar le hÉirinn a bheith ar liosta na dtíortha is sábháilte san AE agus ar fud an domhain bliain i ndiaidh bliana.  Táthar ag tabhairt faoi sin le cur chuige an chomhair.  Bhí mé féin agus an tAire Ross ag Cruinniú Airí maidir le Sábháilteacht ar Bhóithre an tseachtain seo caite in éineacht leis an Údarás um Shábháilteacht ar Bhóithre, an Garda Síochána, an tArd-Aighne agus gníomhaireachtaí eile.  Déanann an Coiste seo maoirseacht maidir leis an Straitéis Sábháilteacht ar Bhóithre a chur i bhfeidhm agus is fóram atá ann don phlé ardleibhéil ar cheisteanna maidir le sábháilteacht ar bhóithre.

Leantar den chur chuige ilghníomhaireachta maidir le cúrsaí forfheidhmiúcháin.  Tá clár bearta oibriúcháin ardfheiceála maidir le sábháilteacht ar bhóithre agus cúrsaí forfheidhmiúcháin ina chuid de Phlean Oibriúcháin an Gharda Síochána maidir le Póilíneacht ar Bhóithre 2016 agus na bearta le cur i bhfeidhm i gcomhar le gníomhaireachtaí eile stáit.   Bíonn bearta oibriúcháin an Gharda dírithe go háirithe ar nósmhaireacht tiomána agus úsáid bóithre ar eol go mbíonn baint mhór acu le teagmhais imbhuailte a tharraingt, tiomáint ar meisce san áireamh.  Trí oibriú i gcomhar leis an Údarás um Shábháilteacht ar Bhóithre agus le gníomhaireachtaí eile, leanfaidh an Garda Síochána d'aghaidh a thabhairt ar nósmhaireacht chontúirteach ag daoine a bhaineann úsáid as na bóithre.  

Is léir ó thuarascáil an Údaráis um Shábháilteacht ar Bhóithre faoi chásanna imbhuailte ar tharla bás daoine dá mbarr gur mó an dóigh go ndéanfaidh tiománaithe agus paisinéirí a ólann deoch meisciúil rudaí eile a bhfuil contúirt ag baint leo ar na bóithre chomh maith, mar shampla imeacht gan crios sábhála a cheangal agus imeacht faoi luas ró-ard.  Ar ndóigh - agus ní trácht leatromach é seo ó thaobh aoise ná inscne - is iad an dream is mó a bhfuil claonadh iontu dul i mbaol na tiománaithe fir atá idir 25 agus 30 bliain d'aois a thiomáineann ró-thapa, a ólann deoch meisciúil agus a chuireann na staitisticí ar fad maidir le cásanna báis as compás.  Ní mór bealach a aimsiú chun dul i ngleic le fírinne an cháis sin, agus - ná cuirtear fiacail ann - níl an bealach sin aimsithe againn go fóill.  Ach aimseofar fós é.  Is é atá sa scéal maidir le sábháilteacht ar na bóithre, scéal faoi bhacanna agus deacrachtaí a shárú ceann i ndiaidh a chéile.  Is constaic rósheasmhach atá i gcás na dtiománaithe áirithe sin agus ní mór leanúint den chaidreamh a chothú leo agus teachtaireachtaí a dhíriú orthu sa chaoi agus go dtugtar faoi deara iad agus go mbíonn aird acu orthu.

Tá ciall leis - is eol dúinn nach aon chineál amháin den nósmhaireacht chontúirteach is cúis le mórchuid na dtionóiscí imbhuailte, go bhfuil roinnt cineálacha i gceist.  Is díol suntais luas ró-ard, luas mí-oiriúnach, an crios sábhála a fhágáil gan a cheangal agus fón póca a úsáid mar thosca maidir le teagmhais imbhuailte a dtarlaíonn tromghortú nó marú dá mbarr.  Is den riachtanas go mbíonn na deiseanna forfheidhmiúcháin ar fad, Líonra na gCeamaraí Sábháilteachta mar shampla, ar fáil ag an nGarda Síochána chun tabhairt faoi nósmhaireacht chontúirteach den sórt seo agus chun athrú a chur ar iompar na dtiománaithe agus na bóithre a fhágáil níos sábháilte ag an uile dhuine.  Is mór an tairbhe atá déanta ag Líonra na gCeamaraí Sábháilteachta maidir le cúrsaí sábháilteachta ar na bóithre.  Tháinig ísliú ó 30% sa bhliain 2008 go dtí 14% sa bhliain 2015 maidir le líon na dtionóiscí i gcriosanna forfheidhmiúcháin le Ceamaraí Sábháilteachta a raibh bás duine de thoradh orthu.  Cheangail mé féin agus Coimisinéir an Gharda conradh nua maidir le ceamaraí sábháilteachta i mí Lúnasa ionas go mbeidh an tseirbhís ar fáil go ceann 6 bliana  eile mar gur mian linn go leanfaí leis an tairbhe atá as Líonra na gCeamaraí 

Sábháilteachta maidir le nós stuama tiomána a chothú. 

Tá cúram maidir le tiomáint stuama ar an uile dhuine a bhíonn ar an mbóthar, an tiománaí, an paisinéir, an rothaí agus an coisí.  Is féidir toradh uafásach a bheith le rogha nó cinneadh a dhéanann duine, ní amháin don duine sin féin ach do ghaolta an té sin agus do dhaoine eile ar na bóithre.  Tharla bás 286 duine mar gheall ar roghanna míchiallmhara idir na blianta 2008 agus 2012: 286 duine a maraíodh i dtionóiscí imbhuailte a raibh baint ag deoch meisciúil leo.  Is ríléir ó thuarascáil an Údaráis agus óna bhfuil curtha in iúl ag muintir Uí Threasaigh nach mór dúinn ar fad staidéar a dhéanamh agus smaoineamh ar an toradh a d'fhéadfadh a bheith ag rogha a dhéanaimid maidir lenár saol féin agus saol daoine eile.

Guím Nollaig shábháilte shláintiúil faoi shíocháin oraibh ar fad agus Athbhliain faoi mhaise agus tá súil agam go ndéanann an feachtas seo tairbhe ina leith sin.

01/12/2016

Fís Amháin Státseirbhís