Seolann an Tánaiste agus an tAire Stanton An Straitéis Náisiúnta do Mhná agus do Chailíní 2017-2020: Sochaí níos Fearr a Chruthú don Uile Dhuine

An 3 Bealtaine 2017

Sheol an Tánaiste agus an tAire Dlí agus Cirt agus Comhionannais, Frances Fitzgerald Uasal, TD agus an tAire Stáit a bhfuil freagracht speisialta air as Comhionannas, Inimirce agus Imeascadh, David Stanton Uasal, TD, an Straitéis Náisiúnta maidir le Mná agus Cailíní  2017-2020: Sochaí níos Fearr a Chruthú don Uile Dhuine inniu.

Dúirt an Tánaiste: “Straitéis í seo a bhaineann leis an Rialtas uile ionas go gcinntítear go mbíonn gné na hinscne ina chuid dílis de dhéanamh na gcinntí maidir le réimse leathan polasaithe.  Déanfaidh an straitéis seo a chur i bhfeidhm feabhas a chur ar an saol ag mná, idir shean agus óg, faoin tuath nó i gceantair foirgníochta.”

“Is é príomhthéama na Straitéise an comhionannas a chur chun cinn ar mhaithe le mná agus le cailíní i ngach cuid den saol, san ionad oibre, i gcúrsaí oideachais, sa teaghlach, ar bhoird phoiblí agus ar bhoird corparáidí, i gcúrsaí spóirt agus i gcúrsaí ealaíne.  Ní mór riachtanais na mban a thabhairt san áireamh.  Ní foláir faoi láthair agus a bhfuil de dheacrachtaí domhanda le sárú, a chinntiú gur féidir leis an uile dhuine againn páirt iomlán a ghlacadh i ndéanamh na gcinntí a mbeidh tionchar acu ar an saol atá romhainn.”

“Tá bearta praiticiúla ina gcuid den Straitéis a bheidh ina gcúnamh ag teaghlaigh, bearta chun leanúint leis an mbreis infheistíochta i gcúram linbh, bonn treise a chur faoi fhiontraithe mná faoin tuath agus i gceantair foirgníochta, níos mó de na mná a spreagadh chun poist ceannródaíochta a ghlacadh ar bhoird phoiblí agus ar bhoird comhlachtaí, agus leas na mban a bheith ar cheann de na gnéithe lárnacha de dhéanamh na gcinntí.”

“Ní mór Straitéis a bhaineann le hÉirinn an lae inniu inar gnáthchuid den saol an teicneolaíocht agus na meáin shóisialta.  Tá de rún agam reachtaíocht a thabhairt chun cinn faoina mbeidh pornagrafaíocht dhíoltasach in aghaidh an dlí.  Cuirfidh sin leis an mBille um Fhoréigean Baile atá leagtha amach chun cosaint níos fearr a chur ar fáil dóibh siúd a bhfuil foréigean á imirt orthu ag baile.  Foilseofar reachtaíocht i rith na bliana freisin chun rialáil a dhéanamh maidir le hatáirgeadh cuidithe sa duine agus ionadaíocht tuismitheoireachta.”

Leagtar amach 139 beart faoi leith i ndáil le sé cinn d'aidhmeanna ardleibhéil sa Straitéis a chuirtear ar fáil mar cháipéis ar féidir ceapadh beo a thabhairt uirthi trí bhearta breise a chur léi tráth ar bith ar gá sin le linn a ré feidhme.  Dúirt an tAire Stanton: “Áitím ar fhir agus ar bhuachaillí a gcion a dhéanamh maidir le comhionannas na mban agus na gcailíní a chur chun cinn.  Ní mór athrú a chur ar aon mheon nó nós a choisceann páirt iomlán i gcúrsaí oideachais agus fostaíochta agus i ngach leibhéal den saol poiblí ar mhná agus ar chailíní.  I mo chathaoirleach dom ar an gCoiste Straitéise, is é a bheidh de chuspóir agam a chinntiú go dtagann athrú dáiríre chun feabhais ag mná agus ag cailíní de thoradh ar an Straitéis.”

“Is maith is eol dúinn gur buntáiste do phobal na hÉireann agus don eacnamaíocht comhionannas iomlán do mhná agus do chailíní a thabhairt i gcrích.  Ní mór an lucht gnó, na gnáthdhaoine i ngach comharsanacht agus an tsochaí shibhialta a thabhairt linn ionas go dtugtar an buntáiste sin, arb é leas an uile dhuine é, a thabhairt i gcrích.”

Labhair Orla O’Connor, Stiúrthóir Chomhairle Náisiúnta na mBan ag an ócáid chomh maith.  

CRÍOCH

Nótaí don Eagarthóir:

An Rannóg Comhionannas Inscne sa Roinn Dlí agus Cirt agus Comhionannais a d'ullmhaigh an  Straitéis Náisiúnta maidir le Mná agus Cailíní  2017-2020: Sochaí níos Fearr a Chruthú don Uile Dhuine, agus comhairle á cur ar fáil ag Coiste Straitéise faoi chathaoirleacht an Aire Stanton. Tá ionadaíocht ag gach Roinn Rialtais, ag comhlachtaí poiblí mórthábhachta, ag na páirtnéirí sóisialta agus ag an tsochaí shibhialta ar an gCoiste Straitéise, Comhairle Náisiúnta na mBan san áireamh.  Tháinig ullmhú na Straitéise faoi anáil phróiseas comhairliúcháin poiblí chomh maith a reachtáladh idir mí na Samhna 2016 agus mí Eanáir 2017 trí chuireadh a thabhairt aighneachtaí i scríbhinn a chur faoi bhráid nó teacht i láthair ag cruinnithe poiblí i gCorcaigh, i mBaile Átha Luain, i mBaile Átha Cliath agus i Sligeach.

Tabharfar an méid seo a leanas i gcrích faoi dheireadh na bliana 2017, an bhliain tosaigh den obair faoin Straitéis:

D'fhonn comhionannas socheacnamaíochta do mhná agus do chailíní a chur chun cinn, déanfar

· tús a chur le scéim nua náisiúnta maidir le cúnamh airgid do thuismitheoirí i ndáil leis an gcostas a bhaineann le cúram linbh den scoth a thabhairt i bhfeidhm de réir chéimeanna éagsúla, agus treoirlínte a thabhairt isteach do scoileanna ionas gur féidir árais scoile a úsáid do chúram linbh do leanaí scoile taobh amuigh de na gnáthuaireanta scolaíochta (bearta 1.4 agus 1.5);

· Ráiteas Beartais Náisiúnta agus plean feidhmiúcháin maidir le hOideachas  STEM (eolaíocht, teicneolaíocht, innealtóireacht, matamaitic) a chur ar fáil, athbhreithniú a dhéanamh ar an mbonn taighde atá ar fáil faoi láthair faoi na constaicí atá roimh ghairm i gcúrsaí STEM a roghnú ag mná agus cailíní, agus tús a chur le treoirlínte maidir le gairm i réimsí STEM a chur chun cinn i measc dhaoine óga agus a gcuid tuismitheoirí (bearta 1.8, 1.9 agus 1.10);

· poiblíocht maidir le cúramóirí baile a bheith i dteideal cur isteach ar chúrsaí Springboard+ (bearta 1.12);

· mar chuid den athbhreithniú lár téarma i ndáil leis an Ráiteas Beartais Náisiúnta maidir le Fiontraíocht, bearta a d'fhéadfadh a chinntiú go ndéanann líon níos mó ban a gcuid gnólachtaí féin a thionscnamh agus a rith a scrúdú (beart 1.30);

· athbhreithniú neamhspleách a choimisiúnú ar na torthaí airgeadais agus sóisialta a bhí ag leasuithe maidir leis an íocaíocht Teaghlaigh Aontuismitheora a rinneadh ón 1 Eanáir 2012 i leith, ar an tionchar maidir le spleáchas ar leas sóisialach agus le rátaí bochtaineachta na ndaoine a bhfuil íocaíocht teaghlaigh aontuismitheora á fháil acu a thabhairt san áireamh (beart 1.36).

D'fhonn sláinte agus maitheas colainne agus meabhrach na mban agus na gcailíní a chur chun cinn, déanfar

· roinn faoi leith maidir le haire agus cúram taca do mhná agus do chailíní de bhunadh iléagsúil eitneach a chur isteach mar chuid den dara Straitéis Náisiúnta Idirchultúir de chuid Fheidhmeannacht na Seirbhíse Sláinte (beart 2.7);

· an Straitéis nua Drugaí a fhoilsiú, lena mbainfidh bearta chun cur le réimse na seirbhísí uileghabhálacha ionas go ndéantar soláthar do riachtanais na mban a bhfuil drugaí agus/nó deoch meisciúil in úsáid acu ar bhealach díobhálach, iad siúd a bhfuil leanaí acu agus iad siúd atá ag súil le leanbh san áireamh (beart 2.24); agus

· an reachtaíocht bheartaithe maidir le tuismitheoireacht ionadaíochta agus atáirgeadh cuidithe a fhoilsiú (beart 2.25).

 

D'fhonn mná a chur chun cinn i mbun ceannródaíochta ar gach leibhéal, déanfar

· moltaí maidir le hionadaíocht na mban in oifigí ceannasaíochta in eagraíochtaí spóirt a lua mar chuid den chreatbheartas nua náisiúnta maidir le cúrsaí spóirt (beart 4.4);

· taighde de chuid an ESRI maidir le constaicí a thagann roimh mhná cur isteach ar phoist shinsearacha sa Státseirbhís a thabhairt chun críche agus beart dá réir a dhéanamh (beart 4.9); and

· Creat nua maidir le Feidhmíocht Córais a thabhairt isteach i ndáil le Forais Ardoideachais trína ndéanfar monatóireacht ar an dul chun cinn i ndáil le cothromaíocht inscne san earnáil sin (beart 4.13).

 

D'fhonn cur i gcoinne fhoréigean a imrítear ar mhná, déanfar  

· feidhm fhorálacha an Achta um an Dlí Coiriúil (Cionta Gnéasacha) 2017 a thosú a bhaineann le orduithe ciaptha, fianaise, croscheistiú na ngearánach agus an rialáil ar thaifid comhairleoireachta a nochtadh a thosú(beart 5.8);

· féachaint leis an mBille um Íospartaigh na Coireachta a achtú  trína bhforáilfí d'fhaisnéis, cúnamh taca agus cabhair a thabhairt d'íospartaigh sa chaidreamh ar fad a bhíonn acu le gníomhaireachtaí an dlí coiriúil (beart 5.11);

· féachaint leis an mBille um Fhoréigean Baile a achtú ionas go dtreisítear leis an gcosaint atá ar fáil do dhaoine a fhulaingíonn foréigean ag baile (beart 5.12); agus

· reachtaíocht bheartaithe a thabhairt chun cinn trína bhforáilfí do chionta maidir le cumarsáid dhíobhálach, cion trína dtabharfaí faoi phornagrafaíocht díoltasach san áireamh (beart 5.14).

 

Cuirfear tús freisin le clár beartaíochta chun so-fheictheacht na mban agus na gcailíní sa tsochaí a chinntiú, saoránacht ghníomhach chothrom a bheith acu, agus cothromaíocht inscne a bheith ina dhlúthchuid de dhéanamh na gcinntí.

Is é mórchuspóir atá leis an Straitéis i rith na mblianta 2017-2020 go gcuirfí athrú ar aon mheon nó aon nós trína gcuirtear bac roimh pháirt iomlán na mban agus na gcailíní i gcúrsaí oideachais agus i gcúrsaí fostaíochta agus sa saol phoiblí, ar gach leibhéal, agus feabhas a chur ar na seirbhísí do mhná agus do chailíní, agus tús áite a thabhairt do riachtanais na ndaoine a fhulaingíonn na torthaí is measa nó atá i mbaol na torthaí is measa a fhulaingt.

Déanfar an cuspóir sin a thabhairt i gcrích trí 139 beart maidir le sé cinn d'aidhmeanna ardleibhéil mar seo a leanas:

· Comhionannas socheacnamaíochta a chur chun cinn do mhná agus do chailíní

· Sláinte agus maitheas colainne agus meabhrach na mban agus na gcailíní a chur chun cinn

· So-fheictheacht na mban agus na gcailíní sa tsochaí a chinntiú chomh maith le saoránacht ghníomhach chothrom

· Mná a chur chun cinn i bpoist ceannródaíochta ar gach leibhéal  

· Cur i gcoinne fhoréigean a imrítear ar mhná

· Comhionannas inscne a bheith ina shlánchuid de dhéanamh na gcinntí

Tá an Straitéis á cur ar fáil mar cháipéis ar féidir ceapadh beo a thabhairt uirthi trí bhearta breise a chur léi tráth ar bith ar gá sin le linn a ré feidhme.

Déanfar an straitéis a fhoilsiú ar an idirlíon ar www.justice.ie agus www.genderequality.ie

Bearta faoi leith

Leagtar bearta faoi leith amach d'fhonn tabhairt faoi cheisteanna sonracha agus luaitear na heagraíochtaí ar a bhfuil an cúram maidir lena gcur i bhfeidhm.  Tá na gealltanais seo a leanas san áireamh:

• féachaint leis an mbearna maidir le rátaí bochtaineachta idir teaghlaigh inar bean ceann an tí agus teaghlaigh inar fear ceann an tí a laghdú agus díriú ar an Íocaíocht Teaghlaigh i bhFostaíocht mar chuid de sin;

• feabhas a chur ar an teacht atá ag mná ar phinsean ina n-ainm féin trí fheabhas a chur ar an teacht atá acu ar phinsean príobháideach agus ar phinsean oibre, agus measúnú maidir le tionchar inscne a dhéanamh ar an athchóirú atá á thabhairt ar chúrsaí pinsin;

• leathnú leis an saoire teaghlaigh le pá i rith bhliain tosaigh shaol an linbh, agus scéim náisiúnta nua i ndáil le cúnamh taca maidir le cúram linbh a chur i bhfeidhm céim i ndiaidh a chéile;

• rátaí fostaíochta na mban a ardú go dtí an sprioc 69-71% a leagtar síos san Eoraip 2020;

• reachtaíocht a thabhairt isteach chun dul i ngleic le hobair neamhbhuan agus ócáidithe;

• tabhairt faoi bhearta maidir leis an mbearna pá idir na hinscní, suirbhéireacht maidir le pá i gcomhlachtaí le 50+ fostaí san áireamh;

• bonn treise a chur faoi fhiontraíocht na mban trí chláir shonracha do mhná faoin tuath chomh maith le Ciste Iomaíochta Tionscnaíochta agus tionscnaimh maidir le craobhchaidreamh agus cúnamh taca;

• Ráiteas Beartais náisiúnta a chur ar fáil maidir le hOideachas STEM i ndáil le rannpháirtíocht níos minice ag mná agus ag cailíní in ábhair STEM agus i ngairmeacha a bhaineann le cúrsaí STEM;

• so-fheictheacht níos furasta agus cistíocht bhreise do spórt na mban a chur chun cinn, so-fheictheacht ar na meáin cumarsáide craoltóireachta san áireamh; agus, faoi chreatbheartas nua náisiúnta, páirt na mban i ndéanamh na gcinntí in eagraíochtaí spóirt a chur chun cinn;

• oibriú i gcomhar le Comhairle Náisiúnta na mBan chun riachtanais sláinte na mban a shonrú le plean gníomhaíochta maidir le sláinte na mban;

• giorrú ar an tréimhse ama is gá maireachtáil ar leith óna chéile sular féidir colscaradh a fháil;

• cuidiú le tionscnaimh trína spreagtar fir agus buachaillí le bheith ina gcrann seasta maidir le comhionannas inscne; agus

• an creat maidir le Tionchar Sóisialta a Mheas a chur i bhfeidhm i ndáil le beartais agus cláir maidir le Leanaí Luathóige.

Bearta a bhaineann leis na Ranna Rialtais go léir  

Áirítear iad seo a leanas ar na bearta a bhaineann leis na Ranna Rialtais go léir:

• díriú go foirmeálta ar chomhionannas inscne sa phleanáil straitéise, i bpolasaithe agus i ngnáis oibre, agus i dtuarascálacha bliantúla, i gcomhréir leis an dualgas atá ar an earnáil phoiblí faoi alt 42 san Acht fá Choimisiún na hÉireann um Chearta an Duine agus Comhionannas 2014, agus earcaíocht foirne agus ardú céime sa tseirbhís phoiblí san áireamh;

• saineolas inmheánach maidir le príomhshruthú inscne a thabhairt chun cinn; an tionchar ó thaobh inscne a thabhairt san áireamh nuair a bhíonn straitéisí nua á gceapadh agus athbhreithniú á dhéanamh ar straitéisí reatha, agus a chinntiú go dtugtar bearta chun comhionannas inscne a chinntiú san áireamh nuair a bhíonn scéimeanna cistíochta agus scéimeanna deontais á leagan amach agus á gcur faoi athbhreithniú.

Fís Amháin Státseirbhís