28 Samhain 2019

An tUas. Charlie Flanagan TD, an tAire Dlí agus Cirt agus Comhionannais, agus an tUas. David Stanton TD, an tAire Stáit le freagracht speisialta as Comhionannas, Inimirce agus Imeascadh, sheol siad Straitéis Náisiúnta na hÉireann um Chuimsiú Daoine LADTI+ 2019 – 2021 inniu.

Cuimsítear sa Straitéis breis agus 100 gníomh a bhfuil mar aidhm leo cuimsiú a chur chun cinn, cearta a chosaint agus cáilíocht na beatha agus an fholláine a fheabhsú i measc daoine LADTI+. Tá sí ag teacht leis an ngealltanas a tugadh i gClár an Rialtais go gcruthófaí sochaí atá cothrom, cóir agus uilechuimsitheach do gach duine, go dtabharfaí aghaidh ar an idirdhealú agus go gcuirfí ar chumas daoine LADTI+ na bacainní a mbíonn siad ag déileáil leo a shárú.

D’éirigh leis an Aire Flanagan cistiú breise is fiú €700,000 a fháil sa leithdháileadh buiséid ar an Dlí agus Ceart agus Comhionannas don bhliain 2020 chun tacú le tionscnaimh lena n-éascaítear an comhionannas agus daoine LADTI+. Fágann sé sin gur mó ná €900,000 an cistiú iomlán a bheidh ar fáil. 

Ag labhairt dó ag an seoladh, dúirt an tAire Flanagan:

“Nuair a thosaigh an Roinn seo ag forbairt na Straitéise seo, ba é an phríomhthosaíocht a bhí agam ná a chinntiú go mbeadh sí dírithe ar shochaí na hÉireann sa lá atá inniu ann. Is Straitéis Náisiúnta í seo toisc go bhfuil sí dírithe ar Éirinn – ar an tsochaí atá ionainn agus ar an tsochaí ba mhaith linn a bheith ionainn. Tá sé ríthábhachtach go bhfreagraíonn an Straitéis go soiléir do na príomhfhadhbanna a mbíonn an pobal LADTI+ ag dul i ngleic leo.

Ba mhaith liom fís uaillmhianach a leagan síos d’Éirinn, áit a mbeidh comhionannas iomlán do dhaoine LADTI+ ar an sprioc dheiridh.  Is é an aidhm ná go mbeidh Éire ina háit ina mbeidh gach duine in ann saol sláintiúil, sábháilte agus sásúil a bheith acu agus páirt iomlán a ghlacadh i saol sóisialta, eacnamaíoch, cultúrtha agus polaitiúil na hÉireann, beag beann ar a ngnéasacht, ar a bhféiniúlacht nó léiriú inscne agus ar a dtréithe gnéis.”

Reáchtáladh sraith comhairliúchán poiblí téamach sa tír idir mí na Samhna 2018 agus mí Feabhra 2019 chun tacú le forbairt na Straitéise. Seoladh na comhairliúcháin sin mar cheardlanna dinimiciúla idirghníomhacha ar éascaigh saineolaithe agus taighdeoirí aitheanta ar chúrsaí LADTI+ iad, lenar áiríodh an Dr Gráinne Healy, Denise Charlton Uas. agus an Dr Kathy Walsh. Cuireadh na seisiúin ar siúl i gCorcaigh, i mBaile Átha Cliath, i nDún Dealgan, i nGaillimh agus i Luimneach. Fuarthas breis agus 30 aighneacht i scríbhinn freisin.

Chomhlíon an tAire Stanton ról tábhachtach i gcéim an chomhairliúcháin phoiblí agus thug sé ardmholadh do thiomantas, dícheall agus iarrachtaí gach duine a rannchuidigh le forbairt na Straitéise.

Ag labhairt dó ag an seoladh, dúirt an tAire Stanton:

“D’oibríomar go dlúth le daoine LADTI+ chun a shainaithint cé na bacainní atá ag cur cosc orthu páirt iomlán a ghlacadh i sochaí na hÉireann, agus tá sé soiléir go bhfuil níos mó oibre le déanamh againn. Tá an Rialtas meáite ar Éire a chruthú ina mbeidh gach duine in ann cónaí agus obair go sábháilte agus a saol a mhaireachtáil gan bhacainní, gan idirdhealú agus gan éadulaingt. Rud ba thábhachtaí fós, ní mór dúinn díriú anois ar chur chun feidhme ós rud é gurb amhlaidh, ar mhaithe le rath na Straitéise, go mbeidh ar na geallsealbhóirí uile páirt a ghlacadh i sochaí níos cothroime a fhorbairt ina mbeidh gach duine in ann rath a bhaint amach.”

Is féidir an Straitéis a léamh ar shuíomh Gréasáin na Roinne Dlí agus Cirt agus Comhionannais ag an nasc seo: http://www.justice.ie/en/JELR/Pages/Launch_of_the_LGBTI_Inclusion_Strategy_2019-2021

CRÍOCH

 

Nótaí d’Eagarthóirí: 

Tá an-dul chun cinn déanta ag Éirinn le roinnt blianta anuas ar chomhionannas a chur ar aghaidh do shaoránaigh LADTI+.  Garspriocanna tábhachtacha sa bhliain 2015 a bhí i rith na reachtaíochta um Chomhionannas Pósta agus na reachtaíochta um Inscne a Aithint agus sa leithscéal a ghabh Rialtas na hÉireann leis an bpobal leispiach agus aerach anuraidh, 25 bliana tar éis dhíchoiriú an homaighnéasachais.

Tá sé mar aidhm leis an Straitéis nua an dul chun cinn sin a chomhdhlúthú agus leanúint le tír a dhéanamh d’Éirinn ina mbeidh daoine LADTI+ in ann leas a bhaint as comhionannas iomlán, páirt iomlán a ghlacadh sa tsochaí agus cáilíocht beatha a bheith acu atá inchurtha le cáilíocht beatha na coda eile den daonra.  Tá an fhís sin ag teacht le fís fhoriomlán na Roinne Dlí agus Cirt agus Comhionannais go gcruthófaí Éire atá sábháilte, cóir agus uilechuimsitheach.

Le blianta beaga anuas, tá an Roinn Dlí agus Cirt agus Comhionannais ag déanamh forbairt agus cur chun feidhme ar shraith straitéisí a bhfuil mar aidhm leo sochaí chothrom uilechuimsitheach a bhaint amach. Is iad sin:

 

Beidh an Straitéis LADTI+ ar an gcúigiú freagairt beartais a dhéanfar chun an clár oibre comhionannais a bhrú chun cinn in Éirinn.

Chomh maith leis sin, tá an Straitéis ag teacht le haidhmeanna na Straitéise Óige Náisiúnta LGBTI+ ar sheol an tAire Zappone í sa bhliain 2018.

D’ullmhaigh an Roinn Dlí agus Cirt agus Comhionannais an Straitéis, agus comhairle á fáil aici ó Choiste Straitéise. Ar na comhaltaí den Choiste Straitéise bhí ranna rialtais, príomhchomhlachtaí poiblí, na comhpháirtithe sóisialta agus an tsochaí shibhialta. Rud eile a rinne eolas d’fhorbairt na Straitéise seo ba ea próiseas comhairliúcháin phoiblí a seoladh idir mí na Samhna 2018 agus mí Feabhra 2019. Le linn an phróisis sin, iarradh aighneachtaí i scríbhinn agus ó bhéal ag sraith cruinnithe poiblí a reáchtáladh i mBaile Átha Cliath, i gCorcaigh, i nGaillimh, i nDún Dealgan agus i Luimneach.

Pléadh raon leathan téamaí le linn na gcruinnithe sin. Áiríodh leo sin: coireacht agus sábháilteacht phearsanta; scoiteacht tuaithe; sláinte agus folláine; na healaíona, an cultúr agus an pobal; an spórt; agus cuimsiú san áit oibre. Reáchtáladh seisiúin le hoibrithe deonacha líne chabhrach LADT Éireann, le soláthraithe seirbhíse agus le comhaltaí boird. De bhreis air sin, eagraíodh seisiúin cheardlainne ar leith don Phobal Idirghnéasach, don Lucht Siúil, d’Iarrthóirí Tearmainn, d’Imircigh, do Dhídeanaithe agus don Phobal Bodhar chun a chinntiú go n-éistfí go leordhóthanach leis na tuairimí atá ag na daoine is imeallaí den phobal LADTI+. Fuarthas 32 aighneacht i scríbhinn freisin.

Déanfaidh coiste faireacháin formhaoirseacht ar chur chun feidhme na Straitéise. Déanfaidh an tUas. David Stanton TD, an tAire Stáit le freagracht speisialta as Comhionannas, Inimirce agus Imeascadh, cathaoirleacht ar an gcoiste. Beidh ról ríthábhachtach ag an gcoiste sin sa Straitéis a chur chun feidhme. Beidh an Coiste comhdhéanta d’ionadaithe ó ranna rialtais, ó phríomhchomhlachtaí poiblí agus ó eagraíochtaí neamhrialtasacha, go háirithe iad sin a dhéanann ionadaíocht do dhaoine LADTI+, agus d’ionadaithe d’fhostóirí agus d’fhostaithe.

Ceann de na príomhghnéithe den Straitéis is ea cur chun feidhme idir-rannach, rud a mbeidh gníomhaíocht ag na ranna freagracha ag teastáil ina leith. Mar chuid d’obair an choiste, déanfaidh sé athbhreithniú ar chur chun feidhme na ngníomhartha uile agus comhaontóidh sé eochairtháscairí le haghaidh faireachán a dhéanamh ar an dul chun cinn ar na torthaí a bhaint amach. Ós rud é go mbeidh an Straitéis ina ‘doiciméad beo’ a bheidh faoi thionchar ag a chomhthéacs agus a athróidh de réir mar a athraíonn imthosca sa tréimhse go dtí an bhliain 2021, beidh sé de chúram ar an gcoiste a mheasúnú cé acu a theastaíonn nó nach dteastaíonn tuilleadh gníomhaíochta ar shaincheisteanna ar leith agus moltaí a dhéanamh ar ghníomhartha nach mór a chur leis nó a athrú chun freastal ar thosaíochtaí a thagann chun cinn.

Tá an Straitéis comhdhéanta de cheithre Cholún Théamacha, mar atá: Infheicthe agus Cuimsithe; Ag Fáil Cóir Chomhionann; Sláintiúil; agus Sábháilte agus faoi Thacaíocht.

Sa chéad bhliain den Straitéis, faoi dheireadh na bliana 2020, beidh na nithe seo ar roinnt de na gníomhartha a sholáthrófar:

 

Infheicthe agus Cuimsithe

Ócáidí tábhachtacha mórscála a shainaithint gach bliain chun tacú le hinfheictheacht daoine LADTI+ a chur chun cinn (Gníomh 1.2).

Mar chuid den athbhreithniú ar an gcuraclam ar leibhéal na bunscoile agus ar leibhéal na sraithe sinsearaí araon, iniúchadh a dhéanamh ar na deiseanna atá ann saol daoine LADTI+ a chur ar áireamh go cuí sa churaclam agus Nithe a bhaineann le daoine LADTI+ a chur ar áireamh san athbhreithniú ar an gcuraclam Oideachais Chaidrimh agus Ghnéasachta (Gníomhartha 1.5 agus 1.6).

Líonra Fostaithe agus Comhghuaillithe LADT+ a fhorbairt ar fud na Státseirbhíse agus na Seirbhíse Poiblí (Gníomh 2.4).

Leas a bhaint as an bhFóram Geallsealbhóirí um Fhreagracht Shóisialta Chorparáideach chun cuimsiú daoine LADTI+ san áit oibre a chur ar aghaidh i measc fostóirí san earnáil phríobháideach agus feasacht a mhéadú ar an Straitéis Náisiúnta um Chuimsiú Daoine LADTI+ trí na meáin Freagrachta Sóisialta Corparáidí atá ar fáil (Gníomh 2.5).

 

Ag Fáil Cóir Chomhionann

Na hailt sin den Acht Uchtála (Leasú), 2017, nach bhfuil tosaithe go fóill a thosú de réir mar a bhaineann siad le leanaí deontóir-ghinte (Gníomh 11.3).

Tuarascáil a chur faoi bhráid gach Tí den Oireachtas maidir le fionnachtana an athbhreithnithe ar an Acht um Inscne a Aithint, 2015, agus maidir leis na tátail a baineadh as na fionnachtana (Gníomh 12.1). 

Cláir agus bearta a dhearadh agus a chur chun feidhme chun dul i ngleic le hidirdhealú trasnach i gcomhpháirt le heagraíochtaí neamhrialtasacha agus spriocphobail (Gníomh 13.1).

A chinntiú go ndéanfar cearta agus éagsúlacht na ndaoine a úsáideann seirbhísí do dhaoine LADTI+ a urramú agus a chur chun cinn mar chuid den Chreat Náisiúnta um Chaighdeáin Cháilíochta le haghaidh seirbhísí do dhaoine gan dídean (Gníomh 13.2).

 

Sláintiúil

Cur i bhfeidhm an phlean vacsaínithe HPV a chistiú ar aon dul le beartas an Choiste Chomhairligh Náisiúnta um Imdhíonadh, lena n-áirítear cistiú a chur ar fáil d’altraí vacsaínithe sna blianta 2019 agus 2020 (Gníomh 16.1).

Cláir agus feachtais for-rochtana spriocdhírithe um shláinte ghnéasach a sholáthar do ghrúpaí atá i mbaol (Gníomh 17.1).

Tríd an gCoiste Stiúrtha um Fhéiniúlacht Inscne, ar coiste a bhfuil teorainn ama ann lena thréimhse feidhme é, seirbhís chomhtháite rianúil a fhorbairt do dhaoine a bhfuil fadhbanna féiniúlachta inscne acu a thagann i dteagmháil le seirbhís sláinte na hÉireann. Agus é faoi chathaoirleacht ag an Treoraí Cliniciúil um Meabhairshláinte, tá téarmaí tagartha sainithe, tréimhse ama ar laistigh di a oibreoidh sé agus caidreamh tuairiscithe soiléir leagtha síos don Choiste Stiúrtha. Áirítear leis na comhaltaí den Choiste Stiúrtha saineolaithe i bhféiniúlacht inscne, ionadaithe ó sheirbhísí péidiatracha agus ó sheirbhísí d’aosaigh (idir sheirbhísí inchríneolaíochta agus sheirbhísí síciatrachta), ionadaithe ó ghrúpaí tathanta agus úsáideoirí seirbhíse (Gníomh 19.3).

 

Sábháilte agus Faoi Thacaíocht

Tograí reachtacha a thabhairt ar aghaidh chun a chinntiú go dtabharfar inár ndlíthe aghaidh chuí ar an bhfuath agus ar fhuathchoireanna in aghaidh daoine LADTI+ (Gníomh 21.1).

Saincheisteanna a bhaineann le daoine LADTI+ a áireamh i gcur chun feidhme an Dara Straitéis Náisiúnta um Fhoréigean Baile, Gnéasach agus Inscnebhunaithe (Gníomh 22.3).

Leanúint le cearta daoine LADTI+ a chur chun cinn agus a chosaint mar chuid de bheartas eachtrach na hÉireann (Gníomh 25.1).

Fís Amháin Státseirbhís